زخم اثنی عشر یکی از انواع زخم‌های پپتیک به شمار می‌رود. این زخم بر روی پوشش فوقانی و ابتدایی روده کوچک ایجاد می شود. به زبان ساده‌تر قسمت اول روده کوچک اثنی عشر و یا دوازدهه شناخته می‌شود. این زخم به عنوان یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی شناخته شده است که تا به امروز افراد بسیار زیادی به آن مبتلا شده‌اند.
سوالات زیادی در خصوص زخم اثنی عشر برای افراد پیش می آید اینکه؛ زخم اثنی عشر چیست؟ این بیماری گوارشی چه علائمی دارد؟ در صورت مراجعه نکردن به پزشک در خصوص زخم اثنی عشر چه اتفاقی می‌افتد؟ در ادامه قصد داریم تمامی سؤالاتی که شما در سر دارید را پاسخ دهیم.
زخم اثنی عشر چیست؟
همان طور که در بالاتر نیز به این موضوع اشاره کردیم قسمت ابتدایی روده باریک به نام اثنی عشر و یا همان دوازدهه شناخته می‌شود. غذا بلافاصله بعد از خروج از معده وارد این قسمت می‌شود. هنگامی فرد با زخم اثنی عشر رو به رو می‌شود که لایه مخاطی پوشاننده سطح معده و روده باریک دچار آسیب شود و آنزیم‌هایی موجود برای هضم غذا و یا همان اسید معده باعث بروز آسیب‌های جدی به دیواره داخلی روده و یا معده شود. یکی از شایع‌ترین علائم بروز این آسیب می‌توان به دل دردهای شدید اشاره کرد.
علائم زخم اثنی عشر
با توجه به آمارهای به دست آمده برخی از افراد ممکن است سال‌ها زخم اثنی عشر داشته باشند؛ اما متوجه وجود آن نشوند؛ این در حالی است که برخی از افرادی که با این بیماری گوارشی رو به رو می‌شوند علائم و عارضه‌های خاصی را تجربه می‌کنند. به صورت کلی علائم بروز این بیماری گوارشی به شرح زیر می‌باشد:
- درد در ناحیه شکمی
- بروز نفخ معده
- احساس پر بودن معده بعد از هر وعده غذایی
- بروز سوزش‌های شدید سردل
- داشتن تهوع
شایع‌ترین و اصلی‌ترین نشانه‌های زخم اثنی عشر، داشتن سوزش شدید در ناحیه معده است که با ترشح شدن اسید معده این درد دوبرابر نیز می‌شود. در صورتی که فردی این زخم را تجربه کند، با خالی بودن معده درد وی افزایش خواهد یافت و با خوردن غذا درد کمتر خواهد شد.
علائمی که نسبتا شیوع بسیار کم‌تری دارند و معمولاً با خون ریزی از زخم خود را نشان می‌دهند عبارتند از :
- استفراغ خونی
- مدفوع تیره و یا خونی
- تنگی نفس
- احساس سبکی سر
- کاهش وزن
- تغییر شدید در اشتها
زخم اثنی عشر بدون شک عارضه‌های بسیار جدی‌ای اعم از پارگی روده، خون ریزی شدید و… را به دنبال دارد. بهتر است در صورت داشتن هر یک از علائمی اعم از درد تیز و شدیدی که ادامه دار است، در صورت دیدن خون در مدفوع تیره رنگ و یا استفراغ خونی بهتر است فوراً به پزشک و یا اورژانس مراجعه کنید تا از بروز عارضه‌های شدید جلوگیری کنید.
چه عللی سبب زخم اثنی عشر می‌شود؟
در گذشته پزشکان بر این باور بوده‌اند که داشتن سبک زندگی ناسالم و عادت‌های اشتباه می‌تواند باعث بروز زخم اثنی عشر شود. به عنوان مثال داشتن استرس شدید و رژیم غذایی ناسالم می‌تواند باعث بروز این بیماری و یا تشدید آن شود. اسید معده و دیگر شیره‌های موجود گوارشی یکی از اصلی‌ترین دلایلی هستند که باعث بروز این بیماری شده‌اند.
البته در بیشتر موارد اسید معده تا حدودی می‌تواند برای بدن انسان مفید واقع شود؛ اما داشتن اسید بیش از حد می‌تواند باعث سوزانده شدن پوشش معده و یا روده شود و زخم اثنی عشر را به وجود آورد. از دلایل بروز این بیماری می‌توان به وجود اسید معده بیش از حد، مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی اشاره کرد.
عوارض زخم اثنی عشر
در صورت داشتن هر کدام از علائم ذکر شده و عدم مراجعه به موقع به پزشک متخصص و درمان این زخم گوارشی، بدون شک بیماری شدیدتر خواهد شد و سبب بروز عارضه های زیر می شود :
- خون ریزی
- ایجاد پارگی در دیواره روده
- انسداد روده
تشخیص زخم اثنی عشر
یکی از اصلی‌ترین روش‌های تشخیص این بیماری، شرح حال و بررسی بالینی بیمار است. علاوه بر این موضوع، پزشک جهت اطمینان خاطر ممکن است آزمایش‌های زیر را برای تشخیص بهتر تجویز کند:
- ارائه آزمایش خون
- ارائه آزمایش مدفوع، این آزمایش به سراغ بررسی خون و یا آنتی ژن هلیکوباکترپیلوری می‌رود
- ارائه تست تنفسی اوره آز
- بلع باریم و یا GI فوقانی
- آندوسکوپی و یا EGD
در بین تمامی این روش‌ها آندوسکوپی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. چرا که با این روش پزشک به راحتی می‌تواند به صورت مستقیم زخم را مشاهده کرده و آن را تشخیص دهد.
علاوه بر این، در روش آندوسکوپی، پزشک می‌تواند از بافت نمونه برداری کرده و بدخیم و یا نبودن آن را نیز مورد بررسی قرار دهد و درمان مؤثرتر و سریع‌تری را برگزیند.
روش‌های درمان زخم اثنی عشر
روش درمان زخم اثنی عشر با توجه به شرایط بیمار و میزان زخم موجود توسط بهترین متخصص گوارش انتخاب خواهد شد. پزشک بعد از بررسی بالینی و انجام آزمایش‌های متنوع با پیدا کردن دلیل بروی این بیماری به سراغ ارائه یک برنامه درمانی و مراقبتی خواهد رفت. درمان این بیماری گوارشی ممکن است با تغییر سبک زندگی، عمل جراحی و دارو درمانی انجام شود. به صورت کلی روش‌های درمان به شرح زیر می‌باشند:
· تغییر سبک زندگی
تغییراتی که شما با ایجاد آن در زندگی خود می‌توانید به سراغ درمان زخم اثنی عشر بروید عبارت‌اند از:
ü پرهیز از مصرف هر نوع غذا
پزشک با ارائه لیستی از مواد غذایی که باعث تشدید بیماری می‌شود به شما کمک می‌کند تا از مصرف آن‌ها اجتناب کنید
ü ترک سیگار
مصرف دخانیات به خصوص سیگار می‌تواند از بهبود پیدا کردن زخم اثنی عشر جلوگیری کند و حتی بعد از درمان باعث تشدید این زخم شود
از دیگر تغییراتی که شما برای درمان زخم اثنی عشر باید در زندگی خود ایجاد کنید عبارت‌اند از:
ü محدود کردن مصرف کافئین و الکل
ü اجتناب از مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
· دارو درمانی زخم اثنی عشر
برای درمان کردن این زخم پزشک ممکن است به سراغ روش دارو درمانی برود. برخی از مؤثرترین داروهایی که در این راه می‌تواند این زخم گوارشی را بهبود ببخشد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
آنتی اسیدها
یکی از بهترین داروهایی که می‌تواند اسید معده را با سرعت بالایی خنثی کند آنتی اسیدهای معده هستند. این دسته از داروها می‌توانند علائم زخم اثنی عشر را نیز کاهش دهند.
داروهای محافظ مخاط معده
از دیگر داروهای موجود برای درمان می‌توان به داروهای محافظ مخاط معده اشاره کرد. این دسته از داروها می‌توانند از پوشش مخاطی معده در برابر اسیدهای معده محافظت کنند.
مهارکننده‌های پمپ پروتون یا PPI
داروهای مهارکننده پمپ پروتون می‌توانند سطح اسید معده را کاهش دهند و از پوشش معده و دوازدهه به خوبی مراقبت کنند.
آنتی‌بیوتیک‌ها
آنتی‌بیوتیک از دگر داروهای ضد باکتری به شمار می‌رود که می‌تواند باکتری‌های هلیکوباکتر پیلوری را مهار کند.
مسدودکننده‌های H2
داروهای مسدود کننده H2 می‌توانند هورمون‌های هیستامین را مدود کرده و میزان اسیدی بودن معده را کاهش دهند.
به این نکته توجه داشته باشید در بسیاری از موارد روش دارو درمانی مؤثر خواهد بود.
جراحی زخم اثنی عشر
زخم‌هایی که گوارشی هستند در بسیاری از موارد با دارو درمانی قبال درمان خواهند بود. این در حالی است که در مواقع بسیار نادر دارو درمانی پاسخگو نخواهد بود. در مواردی که بافت‌های سرطانی به دلیل زخم اثنی عشر آمده باشد؛ زخم عود مکرر داشته باشد و یا اسید معده بیش از حد تولید شود پزشک به ناچار به سراغ جراحی این زخم خواهد رفت.
بدون دیدگاه