سیروز کبدی به آخرین مرحله‌ی بیماری کبدی گفته می‌شود، زمانی که بافت سالم کبد به مرور با بافت اسکار جایگزین می‌شود. این عارضه به دنبال هپاتیت مزمن در طولانی مدت ایجاد می‌شود. بیماری هپاتیت یک بیماری التهابی است که بنا به دلایل مختلفی ممکن است ایجاد شود. زمانی که التهاب ادامه دار باشد بافت کبد با ایجاد اسکار سعی در ترمیم خود می‌نماید. اما تشکیل بیش از حد بافت اسکار از عملکرد صحیح کبد پیشگیری می‌نماید و در نهایت نارسایی کبد رخ می‌دهد.
آیا سیروز کبدی مراحل مختلف دارد؟
سیروز کبدی یک بیماری پیشرونده است که با افزایش بافت اسکار، شدت آن نیز افزایش می‌یابد. در اوایل شروع بیماری، بدن با ایجاد تغییراتی، کاهش عملکرد کبد را تنظیم می‌کند و ممکن است در مراحل اولیه علائمی نداشته باشید اما در نهایت عملکرد کبد کاهش می‌یابد و این مرحله با علائم شدید همراه خواهد بود.
تاثیر سیروز کبدی بر بدن
- اسکارهایی که در کبد تشکیل می‌شود منجر به انسداد جریان خون و اکسیژن در بافت‌های کبد می‌شود. در نتیجه توانایی کبد جهت تصفیه خون، متابولیسم مواد غذایی و تصفیه سموم کاهش می‌یابد.
- سیروز کبدی همچنین باعث می‌شود که توانایی کبد برای تولید صفرا و پروتئین‌های ضروری خون کاهش پیدا کند.
- تشکیل بافت‌های اسکار باعث فشرده شدن رگ‌های خونی داخل کبد از جمله سیاهرگ باب کبدی می‌شود و وضعیتی به نام فشار خون پورتال (پرفشاری ورید باب) ایجاد می‌نماید.
شیوع سیروز کبدی
سیروز کبدی بیماری تقریبا شایع بوده و یکی از دلایل بستری شدن و هم چنین مرگ و میر در افراد میانسال است. بر اساس آمار، اکثر افراد بزرگسال به این بیماری مبتلا هستند و 26 هزار مرگ سالیانه به سیروز کبدی نسبت داده می‌شود.
علائم سیروز کبدی
سیروز کبدی با توجه به پیشرفت و گسترش بیماری علائم متفاوتی را ایجاد می‌نماید. در اوایل بیماری ممکن است هیچ گونه علامتی وجود نداشته باشد اما با پیشرفت بیماری علائم قابل تشخیص بروز می‌نماید.
علائم سیروز کبدی که در مراحل اولیه بروز پیدا می‌کنند:
- حالت تهوع
- از دست دادن اشتها
- احساس ضعف و حستگی
- احساس ناخوشی
- درد در سمت راست بالای شکم
- مشاهده‌ی عروق خونی که مانند عنکبوت هستند
- قرمز شدن کف دست
علائم سیروز کبدی در مراحل پیشرفته
در مراحل پیشرفته برخی از علائم مربوط به عملکرد کبد و برخی دیگر مرتبط با فشار خون پورتال است که در ادامه به علائم مربوط به هر کدام اشاره می‌کنیم.
علائم مربوط به کاهش عملکرد کبد
- زردی (زرد شدن رنگ پوست و چشم)
- خارش پوست
- تیره شدن رنگ ادرار و مدفوع
- اختلال در گوارش به ویژه برای هضم چربی‌ها
- برآمدگی‌های کوچک زرد رنگ به صورت رسوب چربی به ویزه روی پوست و یا پلک
- کاهش وزن بدون دلیل
- تغییرات خلقی
- اختلال در عملکردهای حرکتی بدن
- اختلال در چرخه قاعدگی خانم‌ها
- بزرگ شدن بافت پستان و کوچک شدن بیضه در آقایان
علائم مرتبط با فشار خون پورتال
- تورم در ناحیه شکم
- تورم در دست، پا و صورت
- خونریزی و کبودی‌های پوستی
- خون در استفراغ و مدفوع
- کم شدن میزان ادرار که به دلیل نارسایی مزمن کلیه ایجاد می‌شود.
- تنگی نفس
دلایل ایجاد سیروز کبدی
هر بیماری مزمن کبدی که منجر به هپاتیت مزمن شود می‌تواند باعث ایجاد سیروز شود. شایع‌تریم دلایل سیروز کبدی عبارت است از:
- هپاتیتی که به دلیل آسیب مزمن ناشی از مصرف الکل ایجاد می‌شود.
- ذخیره چربی اضافی در کبد
- عفونت مزمن هپاتیت C
- عفونت مزمن هپاتیت B
- بیماری خودایمنی صفراوی
- برخی اختلالات ژنتیکی که باعث ایجاد مواد سمی در کبد می‌شود.
- هپاتیت سمی به دلیل قرار گرفتن در معرض برخی سموم و داروها
- بیماری‌های قلبی عروقی که باعث تجمع خون در کبد می‌شود.
افرادی که در معرض خطر بالاتری برای سیروز کبدی قرار دارند
- سن بالای 50 سال
- سابقه مصرف بالای الکل
- ابتلا به عفونت هپاتیت ویروسی مزمن
- ابتلا به بیماری سندرم متابولیک
تشخیص سیروز کبدی
تشخیص با معاینات فیزیکی شروع می‌شود. سپس سوالاتی در مورد سوابق بیماری‌ها، داروهایی که مصرف می‌کنید، سبک زندگی و زمان شروع علائم و شدت علائم پرسیده می‌شود.
آزمایشاتی که برای تشخیص سیروز کبدی تجویز می‌شود عبارتند از :
- آزمایش خون حهت بررسی آنزیم‌ها، پروتئین‌ها و سطح بیلی روبین خون
- سونوگرافی از شکم
- ام آر آی و یا سی تی اسکن از کبد
درمان سیروز کبدی
به طور کلی درمان سیروز کبدی در مراحل پیشرفته سخت بوده و اکثر روش‌های درمانی که وجود دارد تنها به کنترل علائم و عوارض بیماری می‌پردازد.
جهت درمان ابتدا باید علت ایجاد سیروز کبدی مشخص شود و درمان‌های لازم جهت برطرف کردن آن انجام شود. به عنوان مثال برای درمان هپاتیت C می‌توان از داروهای ضد ویروسی استفاده کرد. کورتیکواستروئیدها و داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی در درمان بیماری‌های خودایمنی که منجر به سیروز کبدی شده‌اند اثر بخش است. سایر داروها می‌تواند در کنترل علائم بیماری موثر باشند.
سایر مواردی که می‌تواند در درمان سیروز کبدی و کنترل علائم موثر باشند عبارتند از:
- مصرف الکل را قطع نمائید.
- قند خون و کلسترول را کنترل نمائيد.
- اضافه وزن را کاهش دهید.
- غذاهای سالم مصرف نمائید.
پیوند کبد به عنوان آخرین گزینه‌ی درمانی در افرادی که دچار سیروز کبدی پیشرفته هستند انجام می‌شود.
سیروز میتونه باعث سرطان کبد بشه؟
سلام خدمت شما همراه گرامی
بله، سیروز کبدی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای سرطان کبد است.
به همین دلیل بیماران مبتلا به سیروز باید به‌طور منظم با سونوگرافی و آزمایش‌های دوره‌ای پایش شوند.
سیروز کبدی درمان قطعی داره یا فقط کنترل میشه؟
با سلام
سیروز کبدی معمولاً برگشت‌پذیر نیست و درمان قطعی دارویی ندارد؛ بیشتر هدف، کنترل علت زمینه‌ای و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.
در مراحل پیشرفته، تنها درمان قطعی می‌تواند پیوند کبد باشد.