کبد بزرگ شده نوعی بیماری است که در اصطلاح پزشکی به آن هپاتومگالی می‌گویند. بعضی اوقات، مشکلات به وجود آمده، هر چند کوچک در کبد فرد، می‌تواند نشان از نوعی بیماری باشد که در کنار سایر علائم ظاهر می‌شود. در واقع بستگی به نوع بیماری زمینه‌ای که سبب بروز بزرگی در کبد می‌گردد، علائم این اختلال نیز متفاوت خواهد بود. در اختلال هپاتومگالی، به علت بزرگ‌تر شدن کبد نسبت به حد طبیعی خود، عملکرد این عضو حیاتی و برخی دیگر از اندامهای مهم بدن مختل خواهد شد.
کبد بزرگ شده یا هپاتومگالی چیست؟
به افزایش حجم کبد در افراد، کبد بزرگ شده یا هپاتومگالی گفته می‌شود. اندازه کبد معمولی افراد در بزرگسالی در حدود 14 سانتی‌متر یا 5/5 اینچ است. اما در اختلال هپاتومگالی اندازه کبد غیر معمول بوده و از این سایز بزرگ‌تر خواهد شد. به طور معمول ممکن است این اختلال ناشی از برخی عوامل و شرایط باشد که به تغییر در ساختار، حجم و عملکرد کبد افراد منجر می‌گردد. ممکن است عارضه هپاتومگالی در موارد مختلف و با علت‌های گوناگونی رخ دهد. این مسئله، باعث می‌شود که علائم ظاهر شده در هر یک از افراد مختلف به صورتی خاصی نمایان شود.
علائم و نشانه های هپاتومگالی چیست؟
در ادامه به برخی از نشانه‌های کبد بزرگ شده که معمولا در بیشتر افراد مبتلا به این اختلال رخ می‌دهد، می‌پردازیم:
خستگی و ضعف
کبد عضو حیاتی بدن بوده و ممکن است با بزرگ شدن و نقص در عملکرد کبد در تولید انرژی لازم برای بدن و تجزیه مواد مغذی، شما احساس خستگی و ضعف عمومی داشته باشید.
درد شکم
در مواردی بزرگ شدن کبد با درد و ناراحتی در ناحیه شکم خود را بروزمی‌دهد که گاهی به صورت مزمن بوده و با فشار روی کبد شدیدتر خواهد شد.
تغییر رنگ پوست
افرادی که به عارضه هپاتومگالی دچار شده‌اند، ممکن است رنگی پوست آن‌ها، زرد رنگ شود که در مواقعی با یرقان اشتباه گرفته خواهد شد. البته رنگ پوست برخی افراد هم تیره‌تر می‌شود.
ورم شکم
از دیگر نشانه‌های بزرگ شدن کبد می‌تواند بزرگ شدن و تورم شکم باشد که در این حالت شکم به شکل کیسه‌ای پر شده با مایع و بزرگ‌تر از حد طبیعی نمایان خواهد شد.
مشکلات گوارشی
گاهی اوقات بزرگ شدن کبد با علائمی نظیر تهوع، سو هاضمه، اسهال، یبوست و استفراغ همراه است و این علائم به دلیل تاثیر و فشار بر روی عملکرد سیستم گوارشی ایجاد می‌شود.
چه عللی سبب بروز هپاتومگالی می شود؟
اختلال کبد بزرگ شده می‌تواند به یکی از دلایل زیر بروز کند :
التهاب کبد
التهاب کبد و بزرگ شدن آن می‌تواند در اثر عفونت با ویروس‌های هپاتیتی، نظیر هپاتیت B , C ایجاد گردد.
کبد چرب
در مواقعی کبد چرب که به دلیل تجمع چربی در سلول‌های کبد است، منجر به بزرگی آن خواهد شد.
سیروز کبدی
مرحله پیشرفته بیماری‌های کبدی، سیروز است که این عارضه با تخریب بافت کبد و نیز جایگزینی آن با فیبروز ظاهر می‌شود. در این وضعیت، اندازه کبد کاهش یافته ولی ورم شدیدی در آن وجود دارد.
عوامل دیگر
گاهی هپاتومگالی به علت‌های دیگری مثل تشکیل توده‌های خوش خیم یا بدخیم، تجمع مایع در کبد (آسیت)، آبسه کبدی و یا عوامل سیستمیک ایجاد می‌گردد.
عوامل خطر کبد بزرگ شده چیست؟
برخی از علائم خطر کبد بزرگ شده، در حقیقت فوریت‌های پزشکی به شمار رفته و در زمان بروز این نشانه ها فرد باید خیلی سریع به نزدیک‌ترین مرکز پزشکی مراجعه نماید. در صورت بروز هر یک از علائم زیر باید فورا به متخصص گوارش مراجعه نمایید :
- استفراغ قهوه‌ای یا خونی
- احساس تنگی نفس
- درد شدید ناحیه شکم
- تب و زردی
- مدفوع کدر، مشکی یا خون در مدفوع
بیماری کبد بزرگ شده چگونه تشخیص داده می شود؟
جهت تشخیص بیماری کبد بزرگ شده پزشک مربوطه آزمایشات زیر را تجویز می‌کند:
- انجام سی تی اسکن و MRI از اندامهای شکم جهت تهیه تصاویر با وضوحی بالا
- انجام سونوگرافی و استفاده از امواج صوتی جهت بررسی کبد و اندام های شکمی
- استفاده از اشعه ایکس شکمی برای ارزیابی سایر اندامهای شکمی
- آزمایش‌های آنزیم کبدی جهت بررسی عملکرد کبد
- آزمایش خون برای مشخص کردن سطح آنزیم کبدی و شناسایی ویروس‌هایی که موجب بزرگی کبد شده‌اند.
- چنانچه پزشک به شرایط خطرناکی شک کند، انجام بیوپسی کبد را تجویز خواهد کرد. بیوپسی کبد به آزمایش جراحی گفته می‌شود که پزشک جهت معاینه میکروسکوپی، از کبد نمونه برداری می‌کند.
هپاتومگالی چگونه درمان می شود؟
درمان هپاتومگالی به علت اصلی بروز آن بستگی دارد. چنانچه بزرگ شدن این عضو به دلیل یک بیماری خاص باشد، با درمان بیماری می‌توان بزرگ شدن کبد را هم درمان کرد. درمان اختلال بزرگ شدن کبد شامل موارد زیر است:
کنترل بیماری هپاتومگالی
اگر این عارضه به علت مصرف الکل، عفونت هپاتیتی و یا استفاده از دارو بدون تجویز پزشک باشد، لازم است که در سبک زندگی تغییری ایجاد شود تا این عوامل خطرآفرین کاملا مدیریت شود.
درمان بیماری
گاهی درمان بزرگ شدن کبد به همراه درمان بیماری اصلی انجام می‌گردد. به عنوان مثال اگر این مشکل ناشی از بیماری کبد چرب باشد، بهبود این وضعیت با درمان کبد چرب همراه خواهد بود.
مدیریت عوارض بیماری هپاتومگالی
در مواردی بزرگ شدن کبد با عوارضی همراه است که به مدیریت جداگانه‌ای نیاز دارد. مثلا چنانچه هپاتومگالی موجب فشار روی اعضای داخل شکم نظیر روده بزرگ و یا مجرای صفراوی می‌شود، احتمالا برای کاهش فشار و رفع عوارض، به جراحی نیاز باشد.
رژیم غذایی مناسب
رژیم غذایی مناسب و همچنین تغذیه سالم در بهبود و مدیریت این وضعیت به شما کمک خواهد کرد. در این رابطه توصیه می‌شود که از مصرف غذاهای چرب، پرفیبر و پرنمک خودداری شود.
مدیریت عوارض بیماری
شما باید با پزشک خود در کلیه مراحل درمانی هماهنگ باشید. زیرا ممکن است که عارضه کبد بزرگ شده در مواردی مانند زمانی که بزرگی کبد، به دلیل وجود توده‌های خونی و یا توده‌های سرطانی است، نیاز به جراحی داشته باشد.
بهترین راه پیشگیری از هپاتومگالی
از دلایل مهم بروز کبد بزرگ شده باید به سبک ناسالم زندگی و برخی عادات غذایی غلط اشاره کرد. شما می‌توانید با مدیریت این عوامل به راحتی خطر ابتلا به این عارضه را کاهش دهید. جهت پیشگیری از این اختلال باید برخی نکات مانند قطع مصرف الکل، مدیریت قند خون، حفظ نمودن وزن مناسب، عدم قرارگیری در معرض مواد شیمیایی و … را رعایت کنید.
سوالات متداول
در این بخش به برخی سوالات رایج در مورد عارضه کبد بزرگ شده می پردازیم :
چه بیماری‌هایی موجب بزرگ شدن کبد می‌شوند؟
برخی از بیماری‌ها می‌توانند عمل اصلی این بیماری باشد که از آن‌ها باید به سرطان، هموکروماتوز، لوسمی، هپاتیت کبد چرب و … اشاره کرد.
چه بیماری‌هایی موجب بزرگ شدن کبد می‌شوند؟
برخی از بیماری‌ها می‌توانند عمل اصلی این بیماری باشد که از آن‌ها باید به سرطان، هموکروماتوز، لوسمی، هپاتیت کبد چرب و … اشاره کرد.
آیا عارضه کبد بزرگ شده می‌تواند ژنتیکی باشد؟
در پاسخ به این سوال باید گفت بله، افرادی که بستگان درجه یک آن ها به این اختلال دچار هستند، خطر بیشتری را برای ابتلا به آن خواهند داشت.
عوارض احتمالی کبد بزرگ شده چیست؟
به این علت که آسیب به کبد موجب جمع شدن مایعات در شکم می‌شود، گاهی شما متوجه می‌شوید که معده بیشتر از اندازه طبیعی بیرون زده و یا با علائمی مانند کاهش اشتها، زردی و درد معده را مواجه می‌شوید.
بدون دیدگاه