گاستروپارزی یا پارزی گاستریک (Gastroparesis) یک بیماری معده است که در آن حرکت معده به طور نرمال کاهش می‌یابد. در این بیماری، عضلات معده که باید غذا را به صورت منظم و متناوب به روده بالا منتقل کنند، به درستی عمل نمی‌کنند. نتیجه آن این است که هضم و جذب غذا به شکل معمولی انجام نمی‌شود.
علائم گاستروپارزی
برخی از مبتلایان به این بیماری ممکن است هیچ گونه علامتی را تجربه نکنند. در سایر بیماران علائم شایعی که به دلیل گاستروپارزی ایجاد می‌شود عبارتند از:
- سوزش سر دل یا رفلاکس معده
- رفلاکس اسید معده
- احساس ناراحتی در معده
- حالت تهوع
- استفراغ
- احساس سیری زودهنگام
- دریافت نکردن مواد مغذی به مقدار کافی
- نفخ
- بی‌اشتهایی و کاهش وزن
- اختلال در قند خون
- دل درد
دردی که به دلیل گاستروپارزی ایجاد می‌شود معمولاُ در قسمت بالای شکم، اطراف معده و یا روده به صورت یک درد مبهم و یا تیز حس می‌شود.
علل ایجاد گاستروپارزی
در اغلب موارد علت ایجاد گاستروپارزی مشخص نیست. بنا به دلایل نامعلوم، میزان ابتلا در خانم‌ها بیشتر از آقایان است.
برخی از علل شناخته شده‌ی گاستروپارزی عبارت است از:
گاستروپارزی به دلیل دیابت
شایع‌ترین علت شناخته شده‌ی گاستروپارزی، بیماری دیابت است. دیابت می‌تواند به اعصاب مانند عصب واگ که که در تنظیم سیستم گوارش نقش دارد و همچنین به برخی از سلول‌های معده آسیب وارد نماید.
عوامل خطر ایجاد گاستروپارزی
مواردی که احتمال ابتلا به گاستروپارزی را افزایش می‌دهند عبارتند از:
- آسیب به عصب واگ که در حین جراحی ایجاد شده است.
- کمبود هورمون تیروئید یا کم کاری تیروئيد
- عفونت‌های ویروسی معده مانند گاستروآنتریت
- مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی و یا داروهای مخدر
- بیماری پارکینسون
- بیماری ام اس
- برخی شرایط نادر مانند آمیلوئیدوز (رسوب فیبرهای پروتئینی به بافت‌ها و اندام‌ها) و اسکلرودرمی (نوعی اختلال در بافت همبند است که پوست، عروق، ماهیچه‌های اسکلتی و اندام‌ها را دچار مشکل می‌نماید.)
عوارض گاستروپارزی
گاستروپارزی می‌تواند مشکلاتی را ایجاد نماید که مهمترین آنها عبارتند از:
- رشد باکتری‌ها: در صورتی که غذا برای مدتی در معده باقی بماند منجر به تخمیر و رشد باکتری‌ها می‌شود.
- کم آبی شدید
- گرفتگی روده کوچک: زمانی که غذا به صورت یک توده جامد سفت شود می‌تواند مانع از خروج غذا از معده و یا گرفتگی روده کوچک شود.
- سوءتغذیه به دلیل عدم دریافت مواد مغذی به میزان کافی
- افزایش سطح قند خون
- کاهش کیفیت زندگی به دلیل علائم روزمره
تشخیص گاستروپارزی
ابتدا سوالاتی در مورد علائمی که در حال حاضر دارید و سابقه‌ی بیماری‌‌هایی که در گذشته داشته‌اید پرسیده می‌شود. سپس معاینات فیزیکی انجام می‌شود. در مرحله‌ی بعد ممکن است آزمایش‌هایی تجویز شود که مهمترین آنها عبارت است از:
اسکن رادیوایزوتوپ معده‌ی خالی
رژیم غذایی به داده می‌شود که حاوی مقادیر اندکی از مواد رادیواکتیو است. پس از 4 ساعت معده توسط دستگاه اسکن بررسی می‌شود. اگر بیش از 10 درصد غذا پس از 4 ساعت همچنان در معده باقی مانده باشد بدین معنی است شما دچار گاستروپارزی هستید.
- آزمایش خون جهت بررسی کم آبی، سوء تغذیه، عفونت و یا قند خون
باریم اشعه ایکس
یبمار مایع حاوی باریم را می‌نوشد. باریم نواحی مری، معده و روده کوچک را می‌پوشاند. این نواحی در تصویربرداری‌های اشعه ایکس نشان داده می‌شود.
تست تنفسی تخلیه معده (13C-GEBTs)
در این آزمایش سرعت تخلیه معده پس از مصرف یک وعده غذایی که عنصر شیمیایی ایزوتوپ 13C به آن اضافه شده بود، اندازه گیری می‌شود.
مانومتری معده
یک لوله نازک از دهان بیمار به سمت معده فرستاده می‌شود تا فعالیت‌های الکتریکی، عضلانی و سرعت هضم مواد غذایی مورد بررسی قرار بگیرد.
- الکتروگاستروگرافی: فعالیت های الکتریکی معده با استفاده از الکترودهایی روی پوست اندازه گیری می‌شود.
- قرص هوشمند: یک دستگاه الکتریکی کوچک است که پس از بلع می‌تواند اطلاعاتی را در مورد سرعت حرکت خود در دستگاه گوارش ارسال نماید.
- سونوگرافی
- آندوسکوپی
درمان گاستروپارزی
در صورتی که گاستروپارزی به یک بیماری مزمن و طولانی مدت تبدیل شود جهت مداوا باید اقدامات درمانی انجام شود. درمان هایی که برای گاستروپارزی پیشنهاد می‌شوند عبارت است از:
تغییر رژیم غذایی
تغییر در عادات غذایی یکی از ساده‌ترین و مفیدترین راهکارها جهت درمان گاستروپارزی است. هر روز به جای 3 وعده غذایی، 6 وعده‌ی غذایی کوچک میل نمائید. این روش کمک می نماید تا معده غذای کمتری را در خود داشته باشد و احساس سیری زودرس نیز ایجاد نمی‌شود.
- تغییر در عادات غذایی یکی از ساده‌ترین و مفیدترین راهکارها جهت درمان گاستروپارزی است. هر روز به جای 3 وعده غذایی، 6 وعده‌ی غذایی کوچک میل نمائید. این روش کمک می نماید تا معده غذای کمتری را در خود داشته باشد و احساس سیری زودرس نیز ایجاد نمی‌شود.
- مقدار مایعات و غذاهای مایع مانند آبگوشت کم چرب، سوپ، آب میوه و سایر نوشیدنی‌های را افزایش دهید.
- از مصرف غذاهای پرچرب که دیر هضم می‌شوند و همچنین غذاهای پرفیبر که هضم آنها دشوار است خودداری نمائید.
- تا 2 ساعت پس از غذا خوردن دراز نکشید.
- با متخصص تغذیه در مورد غذاهایی که برای شما مناسب است مشورت داشته باشید.
دارو درمانی
داروهایی که برای گاستروپارزی توصیه می‌شود عبارتند از:
- داروهایی جهت تحریک عضلات شکم
- داروهای ضد تهوع
سایر درمان ها
- کنترل قند خون در صورتی که مبتلا به دیابت هستید.
- ژژنوستومی: نصب یک لوله از طریق شکم به روده‌ی کوچک تا مواد مغذی به صورت مستقیم از طریق این لوله وارد روده کوچک شود.
- تزریق بوتاکس به دریچه‌ی پیلور: این تزریق باعث شل شدن دریچه شده و برای مدت طولانی‌تری باز می‌ماند تا معده بتواند تخلیه شود.
- تحریک الکتریکی دیواره معده
- پیلورومیوتومی: با استفاده از آندوسکوپ، برشی در دریچه‌ی پیلور ایجاد می‌شود تا تخلیه معده ساده‌تر صورت بگیرد.
- روش جراحی برای برخی از بیماران می‌تواند مفید باشد.
بدون دیدگاه